265 / 17923
Description: 
Reynard the Fox dressed like a monk's habit
Object number: 
00265
Part: 
Armrest
Nature: 
Secular
Artist: 
onbekend
Position: 
Laatste knop vanuit linker zijde
Date: 
1450-1474
Location: 
België, Hoogstraten: Sint-Katharinakerk
Photographer: 
Verspaandonk, J.A.J.M.
Interpretation: 
De voorstelling duidt volgens Verspaandonk op het gezegde 'de monick preeckte datmen niet en behoorde te stelen \ ende hy selue hadde de gans in sijnen scapularis'. Beter bekend als het spreekwoord 'als de vos de passie preekt, boer pas op u ganzen', dat voor het eerste vermeld werd door Jacob Cats in 1632. Dit is een waarschuwing tegen een schijnheilige. Engels: when the fox preaches, ten beware our geese Duits: wenn der Fuchs predigt, so hüte der Gänse / wenn der Wolf psalmodiert, gelüstet ihn der Gänse Frans: quand le renard prêche aux poules, prenez garde à vous / quand le diable dit ses patenôtres il veut te tromper
Categories: 
Animal: human activityLiteratureProverb
 
object 00265: 00265
Author(s):  Cave, C.J.P.
Title:  Roof bosses in medieval churches: an aspect of gothic sculpture
City:  Cambridge
Year:  1948
Page details:  afb. 25
 
Author(s):  Frings, Jutta (red.)
Title:  Krone und Schleier : Kunst aus mittelalterlichen Frauenklöstern
City:  München/Essen
Year:  2005
Page details:  p. 531, cat.nr. 485
 
Author(s):  Hannes, Pieter
Title:  Sint-Katharinakerk Hoogstraten
City:  Hoogstraten
Year:  1987
Page details:  p. 16-17
 
Author(s):  Harrebomeé, P.J.
Title:  Spreekwoordenboek der Nederlandsche taal of verzameling van Nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd
City:  Utrecht
Year:  1858
Page details:  p. 201
 
Author(s):  Kloeke G.G.
Title:  "Seer schoone spreeckwoorden, oft Prouerbia" (in Franse en Vlaamse taal) in 1549 te Antwerpen verschenen
City:  Assen
Year:  1962
Page details:  p. 30, nr. 507
 
Author(s):  Lauwerys, J.
Title:  De koorbanken van Hoogstraten. Uit de plezierige tijd van keizer Karel
City:  Antwerpen
Year:  1970
Page details:  p. 10
 
Author(s):  Steppe, J.K.
Title:  Wereld van vroomheid en satire: laat-gotische koorbanken in Vlaanderen
City:  Kasterlee
Year:  1973
Page details:  p. 230
 
Author(s):  Stoett, F.A.
Title:  Nederlandsche spreekwoorden en gezegden verklaard en in het Fransch, Duitsch en Engelsch vertaald
City:  Zutphen
Year:  1912
Page details:  p. 341, nr. 1373
 
Author(s):  Thienen, F.W.S. van
Title:  Beeldhouwkunst uit de late middeleeuwen in de Nederlanden
Year:  1966
Page details:  p. 104, nr. 62
 
Author(s):  Varty, Kenneth
Title:  Reynard, Renart, Reinaert and other foxes in Medieval England: the iconographic evidence
City:  Amsterdam
Year:  1999
Page details:  p. 55-86
 
Author(s):  Verspaandonk, J.A.J.M.
Title:  Amsterdam: de koorbanken van de Oude Kerk
City:  Amsterdam
Year:  1984
Journal/Volume:  Misericorde-reeks
Page details:  p. 73
 

Parallels

object 00265: 00265-1
object 00265: 00265-2
object 00265: 00265-3
object 00265: 00265-4

Remarks

About the origin:  Het kleine koorgestoelte wordt ook wel het oude gestoelte genoemd omdat het afkomstig is uit de voorloper van de Sint-Katharinakerk. Na afbraak van de oude kerk werd dit gestoelte in de nieuwe kerk geplaatst aan de noordkant van de dwarsbeuk
General remarks:  Steppe en Hannes zijn het eens dat het spreekwoord 'als de vos de passie preekt, boer pas op je ganzen' hier wordt voorgesteld. Verspaandonk verwijst bij een dergelijk voorstelling in de Oude Kerk van Amsterdam (inv.nr. 00024) naar de gezegdes 'de vos is een kluizenaar geworden' en 'de kap maakt de monnik niet'.